Klimaatgedichten

Ik ben ook verbonden aan de klimaatdichters. Hieronder verzamel ik gedichten die in de ruimste zin van het woord gaan over klimaat(strijd).

Plastic Mode
Op Je Bord
Het Ruimen Van De Zieken
Dorre Vragen
Varen Op Tranen
Anderhalve graad – Is Lekker Toch?
Een IJsbeer

Aardnood
Gestolen De Wolken
#NODPL
Vieze Mensen
In De Branding
Vleugels

PLASTIC MODE

De lopende band
en de mensenhand
Vullen verplaatsen
Doppen opdraaien
Etiketten plakken
Verpakken in zakken

Stromen onafgebroken
in dozen en bakken
in wagens en schepen
en laadruimen vol van
vliegtuigen hemel doorkruisend
op weg naar de schappen

Betaal- eet- en drinkklare
wegwerpgemakken

Laag op laag verstikt
en verteert het
Traag
Ligt zwaar op de
schuimkraag van
het stervende water

En de schildpad heeft
een hoepelrok aan
De laatste mode
in de oceaan

Joke Kaviaar 27 november 2022

OP JE BORD

Er zijn tongen die zweren
dat biefstuk lekker is

Het bloed van het
dier dat er eens was
sijpelt zo zoet op het bord
Als wijn zo rood,
het bleke, grauwe
van de dood

Het dier, zo jong
geslacht in betegelde arena
zonder publiek
Een mensenmacht met
een schort voor – een schot
Het schokken van het lijf

Nooit geproefd het gras,
de klaver, de zon gevoeld
Het voedsel altijd in overvloed
gestort in troggen tussen
metalen buizen
in stallen – duister

Product van veevoeder
aangevoerd door schepen
Gemaakt van landroof waar
soja en mais voor bomen
in plaats zijn gekomen

Ook daar stierven dieren
Hun land en leven gemaaid
Gekapt en platgebrand
Lotgenoten op afstand
De koe, de aap en de papegaai

Maar het smaakt en het
maakt niet uit wat het kost
De tongen likken de laatste
getuigen van het bord.

Joke Kaviaar, 23 november 2022

HET RUIMEN VAN DE ZIEKEN

Vrije vogels, ze
vliegen, zweven, turen
naar de daken van
de stallen, kooien, schuren
Vanuit sloten, rivieren, vennen
zien ze achter hekken
opeengehoopte soortgenoten
kakelen, dringen, de veren
verliezen, poten breken
Gekooide vogels

Op een dag
komen er wagens met
tweebeners in witte pakken,
maskers en handschoenen
uit vrachtwagens
zware materialen laden
De vrije vogels, ze horen
het krijten en smoren van
de gekooide vogels

Tot het leven heeft verloren

Maar zij, de vrije vogels,
vliegen verder tot ze
draaierig, de vleugels zwaar,
geen ei meer kunnen leggen
En de tweebeners met
hun witte pakken en
maskers en handschoenen
Die rapen hen op en zeggen

Zie! Die wilde vogels verspreiden het!
Vang ze! Schiet ze af!
Dan kunnen we voort
met het fokken van
onze zieke verdiensten
De hokken staan klaar.

Joke Kaviaar 12 november 2022

DORRE VRAGEN

De grond barstte hier open
Als uiteen gehouwen rots
kraakte de aarde
Overlevers schuilen in
het stof tussen de kloven

Een mier draagt een zaadje
Kruipt weg voor de voetstap van
een moeder die water draagt

Stel
Het zaadje valt – en een druppel

In het land van gescheurde lippen
Dorre vragen onder de zon
Fluistert een kind – huid als karton

Kan het nog? Ontkiemen?

Joke Kaviaar 9 november 2022

VAREN OP TRANEN

Als de straat een vloed is geworden
Een oude badkuip je sloep
Spelevaren onder de hemeldouche
– Het leek eerst zo leuk –

In het graf van de doden
– niet eens een zeemansgraf
maar een open rioolgraf –
Is zwemmen geen sport

Als het water van bloed is geworden
Een muggenbeet je dood
Een filmploeg op je inzoomt
– jij zout water vloeit –

Ben je prime time drama
Het nieuws van vandaag
Morgen gestorven

En dan nu de weersverwachting.

Joke Kaviaar 9 november 2022

ANDERHALVE GRAAD – IS LEKKER TOCH?

Anderhalve graad warmer
Dan hoeft de kachel niet meer aan
De wereld is heet genoeg
Een geiser – een vulkaan
Is lekker toch?

Anderhalve graad warmer
Dat mag wel een graadje meer
Regenwoud op de Veluwe
Nijmegen Aan Zee
Best een goed idee!

Twee en halve graad warmer
De vissen worden gekookt
Het koraalrif wordt gestoomd
Pluk de vruchten op de noordpool
Is lekker toch?

Twee en halve graad warmer
Extra zonnebrand smeren
Op het strand bij Maastricht
Wat zeuren ze nou in Afrika?
Best een goed idee!

Twee en halve graad warmer
Met dank aan regeringsleiders
en Shell, Tata Steel, Schiphol
en de agrarische industrie
Graag gedaan!

Twee en halve graad warmer
Mag het ook drie zijn?
Een sauna voor de rijken
Een kapitale maaltijd
Wie schreeuwt daar zo op straat?

Joke Kaviaar, 9 november 2022

EEN IJSBEER

Een ijsbeer
heeft geen ijs meer
Wordt vanzelf een bruine beer
zeggen ze
Die past zich wel aan

En anders is er
altijd nog de gevangenis
‘Dierentuin’
Gratis vis de hele dag
En altijd bezoek

Kijk mama! Een witte beer!
Waarom is het hier zo koud?
Dat is ijs, mijn kind
Kost veel stroom om te maken
Niet zo duurzaam

Joke Kaviaar, 9 november 2022

AARDNOOD

Heeft het gesmaakt?
Op ons bord ligt nog
een restje aarde
in een plas waterige
jus te dampen

We hebben de vrucht
geduldig afgepeld
Die groene troep eraf
Het mes gezet in
de zanderige schil

Beetje pulken met een
vork in de harde korst
en dan uitlepelen
Het goudkleurige malse
vlees smaakte naar meer

Eerlijk delen werd moeilijk
De vrucht werd verdeeld
in bewaakte partjes
Pesticide en prikkeldraad
Harde stukjes tussen ons’ tanden

Pak er even een hakbijl bij
om de pit te klieven
We slachten alles
Er kruipen insecten op
de rand van je bord

Die zijn niet smakelijk
Sla ook maar dood
Ze beginnen aan de verwelkte
sla die we niet lustten
Lijkt op dooie apensnot

Er sist en pruttelt nog iets
Is dat nog eetbaar?
Een gas borrelt op
Stinkt naar schimmelkaas
Ooit van koemoedermelk gemaakt

Gekookt gebakken gestoofd
De smaak van metaal en methaan
Een uitgedroogde krater
van een vulkaan zonder saus
Die aarde – er is niets meer aan

Joke Kaviaar, 18 juni 2019

GESTOLEN DE WOLKEN

Heb je het gezien?

De wolken – Ze zijn weg
Gisteren hingen ze er nog
Gehecht aan de zolderbalken
van het hemelgewelf
Roerloos de grauwe wangen

En wij
Die wilden dat ze gingen
met hun zwaarmoedige smoelen

Dat ze net als een kudde olifanten –
de slurven en staarten verbonden –
voort zouden trekken

Dat ze plaats zouden maken voor
witte wattige bergen in de verte
die van vorm veranderen
Opgaan in slierten van mist

Wij
herinneren ons dat we wel
door hen verfrist wilden worden
nadat we zweterig ontwaakten
uit een dronken droom – en nu

De wolken – Ze zijn opgedroogd
Ons ontnomen door
klauwen van as
De vingers lang en morsig

Spuwende tongen van steen
nodigden het zonnevuur uit
Er brandt een gat in de nacht

Je kunt het proeven en ruiken
De wolken zijn gestolen
Gestolen de wolken.

Joke Kaviaar, 20 september 2017

#NODPL

Er loopt iets door
de pijpen
Men zegt
Daar word je rijk van

De bodem bibbert
De rivier zingt niet
maar schrilt

Wie danst er nu naar
pijpen die plakken
van witmans winst?

Het water glanst
als zwarte lak
wanneer de rijkdom
weglekt in het gras

Een vader weent
om gestorven grond
Een moeder richt zich op

Leef kinderen!
Wie stilzit wint niks

Sta op bisons en
bulderende wind!

Vang aan
het gevecht rond
de pijpen.

Joke Kaviaar, 20 februari 2017

VIEZE MENSEN

Wagens dragen kolen aan
Hun wielen in de sporen
smeden een weg te gaan

Getekend in lood
Doorgetrokken in
schoorstenen gemetselde dood

Ademt met ons mee
of stokt wanneer wij
het sturen staken

De dag dat de banden
niet meer lopen en
wolken stoppen te hoesten.

Joke Kaviaar, 25 juni 2016

IN DE BRANDING

Ballonnen de laatste lucht verzucht
Ooit opgelaten opgelaten
Dansend in willige wind en nu

De branding heeft ze
uitgebraakt op het strand

Met zeewier verwikkeld in
strijd met visdraad
Blauw en rode kluwen
spuwen onvergane glorie

Jonge kwallen raken verdwaald en
sterven in dit nieuwe landschap

Tussen voetsporen van
verstrikte schoenveters pogen
lint en flesdoppen zich te
verstoppen in het zand

Een kind eet snoep en laat
de wikkel de hemel verfraaien

Een vlieger wordt losgelaten.

Joke Kaviaar, 27 april 2017

VLEUGELS

Ergens roept een vogel
Overstemt
motoren op het asfalt

Zweeft even groot als
haar stalen evenbeeld
hogerop
Lacht het uit

Klieft vleugels door
afgewezen toestemming tot
betreden van luchtruim

Kent stroomdraad noch geweren
Vlucht niet maar
doet alsof
wij hier nooit waren

Joke Kaviaar, 25 juni 2016