Vertalingen

Ik vertaal strijd- en protestliederen uit andere talen. Dat begon met de vertaling/bewerking van ‘A Las Barricadas’ naar een hedendaagse anarchistische versie. Hieronder verzamel ik ze.

Vertalen is meer dan alleen vertalen als het om liederen en gedichten gaat: de inhoud, het metrum, het rijmschema, ik wil het zoveel mogelijk laten overeenkomen met het origineel. Vertaalverzoeken vind ik leuk, maar ik kijk wel of ze al in het Nederlands vertaald zijn en of ik denk dat ik het beter of hedendaagser kan. Natuurlijk moet ik het ook nog een mooie vinden om te doen.

Het liefst neem ik ze dan ook nog op, als het binnen mijn kunnen ligt. Voor een deel komt het vervolgens ook nog in het repertoire van Your Local Pirates terecht. Indien er een opname van is, staat dat erbij. De vertalingen zijn net als al mijn ander werk copyleft en dus over te nemen en te gebruiken. Graag zelfs!

Inhoud:

Op De Barricades, vertaling/bewerking van ‘A Las Barricadas!’
De Staak, vertaling/bewerking van L’Estaca van Lluis Llach
Bid En Werk, vertaling/bewerking van Bet Und Arbeit, het “vakbondslied”
Laat Ons Staken, vertaling/bewerking van ‘A La Huelga’ van Rolando Alárcon
Lied Van De Opstand, vertaling/bewerking van Chant de Revolte van Sébastien Faure
Vrouwenhymne, vertaling/bewerking van Hymne Des Femmes
Het Pad Bezaaid Met Rozen, vertaling/bewerking van Rosen Auf Den Weg Gestreut van Kurt Tucholsky

OP DE BARRICADES!, vertaling/bewerking van ‘A Las Barricadas!’

Gitzwarte stormen schudden de luchten
Donkere wolken ontnemen ons het licht
Ook al verwachten we pijn en de dood
De vijand bestrijden zijn we aan onszelf verplicht

Want onze vrijheid is ons het allerdierbaarst
Laat ons met moed en vertrouwen hier staan
Neem nu de vlag op van de revolutie
van de overwinning en we houden nooit meer op
Neem nu de vlag op van de revolutie
van de overwinning en we houden nooit meer op

Sta op, verdrukten, doe mee aan de strijd nu
Tegen de repressie en tegen apathie!
Op de barricades! Opr de barricades!
Voor de overwinning van de anarchie!
Op de barricades! Op de barricades!
Voor de overwinning van de anarchie!

De melodie van ‘A Las Barricadas’ is die van ‘Warszawianka’, gecomponeerd door Józef Pławiński. De tekst is geschreven door Valeriano Orobón Fernández in 1936, mede gebaseerd op de originele Poolse teksten van Wacław Święcicki.
A Las Barricadas, tekst en muziek origineel
Your Local Pirates – Op De Barricades

DE STAAK, vertaling/bewerking van L’Estaca van Lluis Llach

Opa Siset zat te praten
op de trap voor zijn huis tegen mij
Wachtend tot de zon op kwam
en wagens reden voorbij

Siset, ziet u niet deze staak hier
waaraan we geboeid blijven staan
Als we de kettingen niet breken
zullen we niet vrij kunnen gaan

Refr.
Als we gaan trekken, dan zal hij vallen
Daar gaat niet veel tijd meer overheen
Dan zal hij vallen, vallen, vallen
Stort hij aangevreten ineen
Als ik hier hard aan de ketting trek
En jij trekt hard aan de ketting daar
Dan zal hij vallen, vallen, vallen
Zo bevrijden wij elkaar

Maar Opa Siset, hoe lang duurt het?
Mijn handen raken ontveld
En als de kracht me in de steek laat
raak ik er meer door bekneld

Ik weet zeker dat hij verrot is
Maar, Siset, het wordt veel te zwaar
Dan vergeet ik steeds dat ik sterk ben
Zing ons dit lied voor elkaar:

Refr.

Opa Siset spreekt geen woord meer
Rukwinden sleurden hem mee
Waar zingt hij nu, wie weet het
‘k zit hier nu stil op een tree

En, komen ze langs, jonge mensen
Dan zing ik met rechte rug
Het laatste lied dat Siset zong
en me leerde een tijdje terug

Vertaling/bewerking van het Catelaanse L’Estace van Lluis Llach naar het Nederlands, Joke Kaviaar, 1 november 2020
Muziek: Lluis Llach
Het origineel, met tekst:
https://youtu.be/AzatikPWP4Q
Uitvoeringen van de vertaling:
Joke Kaviaar – De Staak
Your Local Pirates – De Staak

BID EN WERK, vertaling/bewerking van Bet Und Arbeit, het “vakbondslied”.

Bid en werk, zo roept wie telt
Bid wel kort! Want tijd is geld
Aan de voordeur klopt de nood
Bid wel kort! Want tijd is brood

En je ploegt maar en je zaait
En je nagelt en je naait
En je timmert en je spint
Zeg eens wat je ermee wint

En je weeft maar dag en nacht
Graaft naar kolen in de schacht
Vult de hoorn van overvloed
Vult met wijn en graan zo goed

Maar waar is je maal bereid?
Maar waar is je feestkledij?
Maar waar is je warme haard?
Maar waar is je scherpe zwaard?

Alles is jouw werk! Zeg iets!
Alles, daarvan krijg je niets
Zelfs met velen sta je nog alleen
Smeedt de ketting om je heen

Ketting, om het lichaam strak
Die van de geest de vleugels knakt
Kindervoeten ook gewoon
kluistert – Mens, dat is je loon

Hoe je ook leeft voor ‘t licht van de zon
Schatten zijn het, op de bon
Hoe je ook weeft, het is de vloek
voor jezelf – in een bonte doek

Wat je ook bouwt, voor jouw geen dak
Onbeschermd en geen gemak
Wat ook je schoenen en je kledij
Sta trots op en maak je vrij

Mensen als bijen, ‘t is je aard
Is de honing voor jou bewaard?
Zie de darren, hoe jullie leven!
Waar zijn jullie angels gebleven?

Wakker worden, je werk is macht!
Onderken je eigen kracht
Heel het raderwerk staat stil
Als je krachtige arm het wil

Je onderdrukkers’ macht verbleekt
Als je, moe, de last verbreekt
In de hoek laat staan, die ploeg,
terwijl je roept: het is genoeg!

Breek het juk in tweeën stuk!
Breek de tucht, de lastendruk
Breek de ketenen van de nood
Brood is vrijheid, vrijheid brood

vertaling/bewerking naar het Nederlands Joke Kaviaar, 10 januari 2021
oorspronkelijke tekst: Georg Herwegh
muziek: Peter Heinz
– Tekst en muziek origineel: Bet Und Arbeit – Bundeslied für den Allgemeinen Deutschen Arbeiterverein
Uitvoeringen van de vertaling:
Joke Kaviaar – Bid En Werk
Your Local Pirates – Bid En Werk

LAAT ONS STAKEN, vertaling/bewerking van ‘A La Huelga’ van Rolando Alárcon

Laat ons staken, kameraden!
Laat het werk ons niet meer knechten
Het gereedschap komt tot stilstand
Het wordt tijd dat we gaan vechten

refr.
En eerst staken er tien, en dan staken er honderd
We gaan staken, moeder, dat het overdondert
En eerst staken er honderd, dan een duizendtal
Zij voor mij, moeder, ik voor ons al

Tegen ‘t landsbestuur van honger
Staan we op tegen de dood
Allen die tot werk gedwongen
Zij aan zij gaan voor ons brood

refr.

Van de put en van de ploegen
Van de draaibank en ‘t weefgetouw
Leve al ons’ handen samen
Staken, ons verbond getrouw

refr.

Alle volkeren van de wereld
Zullen steunen onze strijd
Om te vechten voor ons’ vrijheid
en voor onze waardigheid

vertaling/bewerking naar het Nederlands, Joke Kaviaar, 23 december 2020
– Tekst en muziek: A la Huelga – Rolando Alárcon
– Vertaalde Uitvoering Joke Kaviaar – Laat Ons Staken

LIED VAN DE OPSTAND, vertaling/bewerking van Chant de Revolte van Sébastien Faure

We worden altijd onderdrukt
Al tijdenlang, overal op aarde
We worden altijd kaal geplukt
De tirannie aast op ons waarde
Maar wij, we buigen nu niet meer
voor ‘t zelfde juk als onze ouders
Want wij bevrijden ons dit keer
van al wat drukt op onze schouders

Refrein:
De kerk en de staat
Kapitalisme, rechters, parlementen
De heersers en de baas
Bevrijd ons nu van heel die rotte bende
Wij roepen het nu hard
Bestorm de wereld van de dictaturen
De eenheid in ons hart
Voor ‘t vrijheidsideaal doorbreken we de muren

Of je nu werkt op het platteland
of de fabriek, de tijd die we er geven
Van jongs af worden we verlamd
doordat het werk ons niet doet leven
De hele wereld weet ervan
dat wij de overvloed creëren
We produceren volgens plan
Maar ze laten ons creperen

Refr.

De staat verplettert ons met taks
Dat je betaalt voor je rechters en je dienders
En protesteer je wat te hard
Dan laat de orde op ons schieten
De bazen wisselen de wacht
Zo gaat het spel van politiek
De wetten geven ze de macht
‘ t Is steeds weer dezelfde kliek

Refr.

Ter verdediging van ‘t kapitaal
van zakenlui die zich gezag verwerven
beveelt men ons om klaar te staan
Om voor het vaderland te sterven
Maar wij bezitten nog geen cent
De oorlog geeft ons niet meer rechten
Door dieven wordt uw zaak beschermd
‘t Is niet aan ons om voor te vechten

Refr.

Laat ons vrienden zijn, die zijn beroofd
En maak een eind aan ruzie en frustratie
Sta op! Buig niet meer je hoofd
Organiseer de confrontatie
Laat achter wie tot stilte maant
die aan ons last geen eind wil maken
Sla dicht bedriegers bek die haat
wil zaaien onder kameraden

Refr.

Alom is er autoriteit
De internationale onderdrukking
velt oordeel over onze strijd
die vecht om lucht tegen verwurging
‘t Is nu de tijd voor ons verzet
De opstand wordt al doorgegeven
Kompanen, wat is onze zet
tegen de bazen in ons leven?

Refr.

Vertaling/bewerking Joke Kaviaar 7 februari 2021
Mijn favoriete uitvoering:
CHANT DE REVOLTE (Sébastien FAURE) par Fanchon DAEMERS
De tekst was even zoeken, er ontbreken nogal eens coupletten, de vertaling is samengesteld uit:
tekst, niet volledig (zonder 2, 3, 5): http://www.chiffon-rouge.fr/chants/le-chant-de-revolte
tekst, niet volledig (zonder 5, 6): http://www.deljehier.levillage.org/textes/chansons_revolutionnaires/la_revolte.htm
ook niet volledig en een onbekend couplet dat hier 4 heet: https://fr.wikipedia.org/wiki/La_R%C3%A9volte


VROUWENHYMNE, vertaling/bewerking van Hymne Des Femmes

Vrouwen zonder verleden tijd
Niet de geschiedenis ingestaan
Vrouwen, sinds het begin van tijd
heeft ons’ wereld niet bestaan

Refrein:
Verhef je, vrouw tot slaaf gemaakt
En zorg dat je de boeien kraakt
Sta op, sta op!

Vrouwen, vernederd en als bezit
aangeschaft, verkocht, verkracht
Als je alleen in je woning zit
uit de wereld weg gedacht

Refrein

Vrouwen, in tijden van tegenspoed
staat niet de een voor de ander klaar
Vrouwen, de tweedracht die wordt gevoed
scheidt ons zusters van elkaar

Refrein

Vrouwen, ‘t is tijd voor ons razernij
Gekomen is nu onze tijd
Vrouwen, laat onze krachten vrij
Duizenden voor onze strijd!

Refrein

Vrouwen, we kennen elkaars gevecht
We spreken en we zien elkaar
Vrouwen, we worden nog steeds geknecht
Kom in opstand voor elkaar!

Refrein

vertaling/bewerking van L’hymne des Femmes, Joke Kaviaar, 2 juni 2021
‘Hymne des femmes’, ook wel ‘Debout les femmes’ genoemd, is een lied dat in maart 1971 gezamenlijk werd gemaakt door feministische activisten in Parijs.

HET PAD BEZAAID MET ROZEN, vertaling/bewerking van Rosen Auf Den Weg Gestreut van Kurt Tucholsky

Je moet ze lief en goed bejeg’nen,
maak ze niet bang – ze zijn zo puur!
Je moet ze in de handen nemen,
getrouw de aard van hun natuur!

Fluit je hond terug als hij naar hen keft
Kus de fascisten, kus de fascisten
Kus de fascisten, waar je ze treft!

Wanneer ze haat staan aan te wakk’ren,
zeg: “Ja en amen – gaarne weer!
Hier heb je mij – hak mij aan flarden!”
En als ze slaan, loof dan de Heer.

Want slaan is wat hun werk verheft
Kus de fascisten, kus de fascisten
Kus de fascisten, waar je ze treft!

En schieten zij – om hemels’ wille
Hecht je zo’n waarde aan ‘t bestaan?
Dat zijn toch pacifisten-grillen
Wie geeft het offer dan niet graag?

En je voelt daar laag
diep in je maag
de Hitler-dolk, tot aan het heft
Kus de fascisten, kus de fascisten
Kus de fascisten, zodat je ze treft

En je voelt daar laag
diep in je maag
de nazi-dolk, tot aan het heft
Kus de fascisten, kus de fascisten
Kus de fascisten, zodat je ze treft

vertaling / bewerking Joke Kaviaar, 3 januari 2022
Tekst van Rosen Auf Den Weg Gestreut is een gedicht van Kurt Tucholsky, 1931.
Muziek: Hanns Eisler
Enkele uitvoeringen van het Duitse origineel:
Hanns Eisler – Kurt Tucholsky – Rosen auf den Weg gestreut – Ernst Busch
Rosen auf den Weg gestreut – Bettina Wegner
Daniel Kahn – Rosen Auf Den Weg Gestreut / Embrace the Fascists