Reeds verschenen in Konfrontatie

Eens, lang geleden, toen ik nog maar net politiek bewustzijn begon te ontwikkelen, toog ik met een emmer witkalk en een kwast naar de gangen onder onze flat waar zich de boxen bevonden. In die gangen, op deuren en muren, hadden fascisten hakenkruizen geklad. Die schilderde ik over, in de volle overtuiging dat wat ik deed, goed was. Ik kan me niet herinneren dat iemand het me ooit heeft zien doen, maar blijkbaar wist mijn broer het destijds wel, want die herinnerde mij er afgelopen week toevallig aan.

Vermoedelijk zouden de meeste mensen me een duim omhoog gegeven hebben, als ze me bezig gezien hadden. Ik was vooral voorzichtig omdat ik de plaatsers van die hakenkruizen niet wilde tegenkomen. Die zijn er toen trouwens wel achter gekomen wie hun nazi-uitingen verwijderde. Ze hebben me wel eens opgewacht en gelukkig zag ik dat op tijd. Anders was ik waarschijnlijk vanaf de achtste verdieping van de flat ‘gevallen’.

We zijn een slordige vijftig jaar verder nu, en ik vraag me nu af: hoe is het besmeuren en beplakken van verkiezingsposters van fascistische partijen met leuzen, posters en stickers die dat fascisme aanwijzen, zo anders dan het overschilderen van die hakenkruizen? Afgezien van het feit dat de methode anders is. Overschilderen is wat anders dan een tekst op enige manier plaatsen. Weghalen of overschilderen zijn overigens ook bijzonder effectief.

Maar.. Is de tijd zo veranderd? Dat allereerst! Tenslotte werd het in de decennia na dat overschilderen van die hakenkruizen ook nog zonder beperkingen toegestaan om met veel kabaal te protesteren als er een fascist verkozen werd in gemeenteraad of parlement. Menig groot protest vond er plaats bij het inzweren van de fascist Janmaat, die overigens nog maar een kleine jongen was vergeleken met het fascistentuig dat we tegenwoordig hebben. Janmaat werd zelfs nog veroordeeld voor zijn ‘vol is vol’.

Tegenwoordig wordt dat ‘vol is vol’ als een heel fatsoenlijke mening gepresenteerd in de politiek en de media die volop ruimte geven aan het fascistentuig. De normalisering van het fascisme is dus een van de oorzaken van de aanvallen op antifascisten, wat ze ook doen. Of het nu het sturen van een protestmail is, het overstemmen van fascisten, of het plakken van posters: het zijn de antifascisten die telkens als het probleem worden aangewezen. Terroristen zijn we! Daar is ook niet veel meer voor nodig, behalve als je genocide pleegt natuurlijk.

Nu dus Halsema die geciteerd werd in NRC van gisteren 16 maart: ‘Poten af van de verkiezingsposters!’ Teksten, stickers en posters met bijvoorbeeld de boodschap ‘Hitler werd ook verkozen’ op een poster van een van de vele extreem-rechtse partijen? Schande! En dat is niet alleen veranderde tijd. Het is veranderde mores. Waar fascisten als Janmaat in hun tijd nog te vies om aan te pakken waren, keerden zo ongeveer vanaf de tijd van de aanslagen van 11 september 2001 en de moord op Pim Fortuyn in 2002 de kansen voor fascisten.

Kijk waar we nu zijn, in de politiek en op straat. De fascisten zijn uit hun holen gekropen, deels niet of nauwelijks verholen zoals Forum voor Dictatuur van Baudet en tegenwoordig dat enge mens dat nu op hun verkiezingsposters staat (die Hitlersnor staat haar goed!), deels zich verschuilend achter de vele hondenfluitjes. En dan is er nog de Wilders een-lid ‘partij’ . De rest van de politiek is er in de loop der jaren steeds verder tegenaan gaan schurken. Het nieuwe kabinet onder Jetten neemt de fascistische asielplannen doodleuk een-op-een over. Ja, het is lekker warm daar, waar de kiezers gelokt door zondebok politiek en verdeel-en-heers retoriek naar toe trekken. Zoveel mogelijk graantjes meepikken is het devies.

Terug naar die verkiezingsposters. Dit jaar trekken antifascisten meer dan ooit in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in vele plaatsen erop uit om al die fascistische propaganda van de gepaste waarschuwing en duiding te voorzien. Juist bij de gemeenteraadsverkiezingen omdat lokaal op allerlei plekken de strijd rond de komst van AZC’s is losgebarsten. Al dan niet lokale fascistenpartijen stoken er de boel op om vervolgens bijval te krijgen van de al dan niet lokale straatfascisten. Ze versterken elkaar. Hits de boel op, zeg vervolgens dat er geen steun is voor dat AZC, doe er een portie dreigementen bij, en klaar is Adolf.
Maar wat roept Halsema? Dat we van de fascistenpropaganda af moeten blijven! En dat is dus hetzelfde als zeggen: Laat die hakenkruizen maar staan. “Blijf af van de hakenkruizen!’ is het vrij vertaald.

Is het nou zo moeilijk om de lessen van de jaren ‘30 voorafgaand aan ‘40 – ‘45 door te trekken naar het heden? Ik vermoed dat dat het niet is. Politici en media willen gewoon graag in het gevlei komen en veel te fatsoenlijk zijn want ja, de democratie… We moeten tolerant zijn want het is een mening. Maar voor de zoveelste keer: fascisme, onderdrukking, racisme, haatzaaierij: het heeft nul komma nul te maken met ‘een mening’. Die geef je geen ruimte. Nergens. En Halsema weet toch ook dat het niet met concentratiekampen en gaskamers is begonnen maar met ontmenselijking van als onwenselijk aangewezen mensen?

Overigens, we zijn ook nog niet vergeten hoe Halsema ‘progrom!’ begon te roepen toen zionisten fascisten die door de stad trokken met hun terreur met gelijke munt terug waren betaald. Genocidefans als slachtoffer. Fascisten als slachtoffer. Halsema zit er niet mee. Halsema en vele anderen zitten selectief in redenen voor verontwaardiging te shoppen. Alles dat de status quo bevestigt kan op actieve steun rekenen. Zo voeden ze heel collegiaal als politici onder elkaar het fascisme.

Eigenlijk wordt het tijd voor een sticker of poster met daarop de waarschuwing voor de wegbereiders van het fascisme. Maar dat zijn er nog meer dan de fascisten zelf en we moeten toch ergens beginnen.
Dus, of het nu is met een emmer witkalk, een emmer lijm en een rol posters, of een permanent marker, spuitbus of een stapel stickers: laat het maar zien, of haal die fascisten troep volledig weg (die abri’s kunnen open!).

Poten af van onze vrijheid! Succes ermee!

Joke Kaviaar, 17 maart 2026