Reeds verschenen op Konfrontatie.

In mijn schaduwrijke rommelige tuin te midden van zich hittebestendig wanende tegelleggers, gifspuiters tegen onkruid, zonaanbidders met zonwering, hang ik bakjes met water op tussen de bomen. Op de grond staan ook bakjes met water. Voor al wie koelte zoekt of dorst heeft: water. Met de gieter loop ik naar de regenton, en zie het straaltje water dat er uit komt zwakker worden. Vandaag of morgen komt daar de laatste druppel uit. Dan is het water dat ik in regentijden verzamelde helemaal op. De emmers die water opvingen zijn al tussen de bloeiende planten geleegd, zodat er zo lang mogelijk voedsel blijft voor vlinders, bijen en vogels.

Hierna moet ik mijn toevlucht nemen tot kraanwater, waarvoor schaarste dreigt omdat datacentra niet alleen stroom opslokken maar ook veel water. Want mensen stellen zo graag vragen aan een AI bot of kunnen er niet onderuit omdat het overal in zit. Maar waarom zou je er zo graag plaatjes mee maken (ja, ook jij, mede-activist die een oproep uit gemak met AI maakt), of muziek (wat een gruwel!), of artikelen door laten schrijven? Dat is een keus tegen het eigen denkvermogen en de eigen creativiteit!

Ik ben maar een persoon met een bescheiden gietertje in een wijk waar mensen argwanend naar de hoge bomen kijken: gaat dat niet teveel schaduw geven of gaan er geen vogels in zitten die op mijn dure autolak schijten? En de wortels van die bomen, breken die niet het asfalt open?

Een persoon ben ik maar, bewust bezig met mijn eigen omgeving, ook nog elk vermoeid insect oprapend in een poging het te redden. En ik kijk op mijn beurt argwanend, niet in de eerste plaats naar buren die bang zijn voor muizen, mieren en muggen. Zowel zij als ik zijn niet in eerste plaats degenen die voor de misdaad van klimaatontwrichting verantwoordelijk zijn. Wat we wel of niet doen is ook maar die spreekwoordelijk druppel op de gloeiende plaat die vooral onszelf het gevoel moet geven dat we iets bijdragen, of niet en ons daar schuldig over moeten voelen (maar toch, licht een tegel, help een egel).

Nee, ik kijk op mijn beurt argwanend, niet alleen naar die datacentra maar ook en eerst naar de fossiele industrie die ons afhankelijk wil houden van gas, olie en kolen, naar overheden die precies hetzelfde doen en met een vermanend vingertje komen dat we zuinig moeten zijn met ons kraanwater terwijl de agrarische industrie en de bloementeelt doorgaan met het onttrekken van grondwater, het strooien van gif en uitrijden van mest, alles ten koste van natuurgebieden. Ik kijk argwanend naar TATA steel, Shell en hun gelijken en ik begrijp het niet: waarom zijn er niet veel meer mensen die opstaan om de criminele praktijken, die onze planeet en alles dat er op leeft kapotmaken, een halt toe te roepen? En waarom is er zo weinig verontwaardiging als agrarische misdadigers die hun recht op vervuiling opeisen, nog extra olie op het vuur gooien, letterlijk bermen en andere natuur in brand steken om dat kracht bij te zetten? Ik zie de veldmuisjes al vluchten, de snelweg op. Die schattige kraaloogjes…

Ik vraag me af (en het is een hoop): zijn we met ons allen nu zo effectief voorgelogen dat we denken dat we het allemaal nodig hebben? Het vlees, de melk, de gifbloemen, de genetisch gemanipuleerde groenten en fruit (let maar eens op hoe absurd groot nu kersen en – pitloze – druiven zijn!)? Willen we werkelijk de steeds verdergaande technologie, die we gedwongen worden te gebruiken, aanschaffen omdat andere, analoge, opties onmogelijk worden gemaakt? Staan we er nu echt om te springen weer de nieuwste smartphone te moeten kopen omdat een of andere app waarvan je afhankelijk bent gemaakt anders niet meer werkt? Vinden we het nodig om de nieuwste gadgets voor je kinderen bij elkaar te sparen omdat ze anders op school uitgelachen worden met hun oude ‘meuk’? Zijn we tevreden met zuinig douchen en elektrisch rijden? Geloven we oprecht dat de industrie het met allerlei innovaties wel gaat oplossen? Zien we die brandende zon als een zege omdat het zo lekker is om ons lijf te braden op het strand en dan af te blussen met vervuild zeewater? Hup, smeer er maar zonnebrand factor 50 op, getest op dieren. Heerlijk die zomer. Heerlijk die droogte. Weg met die regenzomers die we hier altijd hadden!

Ik zie vogels met opengesperde bek over uitgedroogde vergeelde grasvelden lopen. Mijn bakjes water moeten ze maar zien te vinden, ik kan moeilijk het hele dorp hier van bakjes water gaan voorzien maar ach, er zijn vast wel meer zorgzame mensen, toch? En over die mensen gesproken.. Is er nog iemand die zich zorgen maakt over (alleenstaande) zieken en ouderen die van die hitte zoveel last hebben dat ze zich slechts thuis kunnen opsluiten, gordijnen dicht, ventilator aan (indien aanwezig), vooral niet bewegen en dan maar hopen dat er af en toe eens iemand komt vragen hoe het gaat? Ik ga de kille cijfers over oversterfte niet opzoeken. Kijk liever naar je buren.

In de vaart van technologische ontwikkelingen, alleen maar toenemend energieverbruik, voel ik me soms maar alleen. Maar dat ben ik niet. Er zijn er zoveel meer als ik. Misschien zorg je al voor een egeltje in de tuin. Misschien eet je biologisch omdat je je die dure groenten kunt veroorloven. Maar het is, hoe goed bedoeld ook, niet genoeg. Als we alleen maar op onze eigen paar vierkante meter ons goede hart uitstorten, draait de vernietigingsmachine vrolijk door tot we om ons tuintje heen torens en wegen zien verrijzen, en stank en lawaai het onmogelijk maken om nog iets te gebruiken uit het zorgvuldig onderhouden groentetuintje of tussen de tjilpende mussen – indien nog aanwezig – te zitten. En dan mag je nog blij zijn dat je een tuintje hebt want ook dat is een voorrecht om te mogen verspillen aan verstening.

Dagenlang heb ik me afgevraagd wat te schrijven. Is het niet allemaal allang gezegd? Leest iemand dit nog of moet het in een drie minuten AI video verpakt omdat alles snel moet, efficiënt, want we hebben zo’n haast om de uitputtende slag om het leven bij te benen.

Op bluesky schreef ik afgelopen week: “NOS journaal in eenvoudige taal: bosbrand in Limburg, droogte m.n. op Terschelling met daar scheuren in de dijken, grote zorgen over koraal in de hele wereld. Hoor ik iemand zeggen: klimaatverandering? Ja! Een wetenschapper! De enige oplossing is de opwarming van de aarde te stoppen. Wie luistert?”

Er is zoveel meer nodig. Ik doe daarom een oproep: Sluit je aan bij een groep die in actie komt of organiseer je zelf met mensen om je heen. En ik weet: het is rijkelijk laat. Tegelijk komt deze oproep niet bepaald voor het eerst. Maar weet dat veel mensen al veel langer vechten, tegen de klippen op, bedreigd, ontheemd, van hun land gejaagd, vermoord. Wat wij hier nu zien, treft al zoveel langer mensen in het globale zuiden. De bosbranden. De droogte. Maar ook overstromingen, stormen. Ha, het regent dus toch nog! hoor ik ontkennend roepen. Ja, maar de balans is volkomen zoekgeraakt en eenmaal uitgedroogd land neemt nog slecht water op.

12 september is er een klimaatmars. Om te beginnen! Ga erheen en zoek gelijkgestemden op om daarna de strijd samen voort te zetten (je kunt ondergetekende aantreffen bij het radicale zangblok van PAP! Stap in de trein die verzet heet en blijf erop, want een keer per jaar een mars gaat geen verandering brengen.

Ik zie regelmatig acties aangekondigd door Geef Tegengas, Kappen Met Kolen en Extinction Rebellion. Te radicaal? Geenszins. Wat mij betreft nog maar het begin van verder broodnodig op te voeren escalerende strijd voor het redden van de verschrompelende en tegelijk verzuipende aarde en al haar bewoners. De aandacht moet daarbij ook dringend verlegd van de vraag of onze acties wellicht te hard zijn naar de vraag hoe we het geweld van de vernietiging kunnen stoppen met welke middelen dan ook. We kunnen daarin verschillen en dat is OK, zolang we elkaar maar wel versterken. Ik heb zin in de grote actie tegen het datacentrum die Geef Tegengas plant op 6 november. Doe mee! Maar als je dat te eng vindt kun je steentjes onder het kolenspoor verwijderen met Kappen Met Kolen en Steentje Voor Steentje op 13 september.

Zoek je eigen escalatieladder en laat je niet ontmoedigen! Want op een dag zie je de laatste druppel uit de kraan komen. Die gloeiende plaat heeft dan al heel wat leven om je heen de das omgedaan. De seinen staan op rood. Maar wij staan op groen!

Joke Kaviaar 5 augustus 2026